شمارهی استاندارد EN واقعاً چه چیزی را میگوید
اول یک چیز را قبول کنیم: شمارهی استاندارد EN یک کد موضوعی نیست. EN 397 برای کلاه است و EN 388 برای دستکش، اما هیچ منطقی این دو عدد را به هم وصل نمیکند — اینها فقط ترتیب ثبت سند در کمیتهی اروپاییاند. هر کسی دنبال «الگوی شمارهگذاری» میگردد، وقت تلف میکند.
چیزی که واقعاً معنا دارد، چهار جزء دیگرِ همان رشته است:
- پیشوند.
ENیعنی سند اروپایی.EN ISOیعنی متن ISO عیناً پذیرفته شده، پسEN ISO 20345وISO 20345یک متناند.DIN EN،BS ENوNF ENهم همان سند اروپاییاند با جلد ملی آلمان، بریتانیا و فرانسه. بارها دیدهایم خریدار این سه را سه استاندارد متفاوت فرض کرده و سه استعلام جدا گرفته است. - شمارهی پایه. فقط شناسهی ثبت است. حفظکردنش برای همان چهار پنج خانوادهای که با آنها کار میکنید کافی است؛ بقیه را جدول نگه میدارد.
- شمارهی بخش، بعد از خط تیره.
EN 352-1گوشی روگوشی است،EN 352-2توگوشی وEN 352-3گوشیِ نصبشونده روی کلاه. نوشتن «گوشی مطابق EN 352» در مشخصات مناقصه یعنی هر سه قابل قبولاند، و پیشنهاددهنده ارزانترین را میفرستد. - سال و اصلاحیه.
EN ISO 20345:2011وEN ISO 20345:2022دو متن متفاوتاند. علامت+A1یعنی متن پایه بهعلاوهی یک اصلاحیهی رسمی. اگر سال را ننویسید، تأمینکننده میتواند با نسخهی قدیمی هم فنی از خودش دفاع کند.
| خانواده سند | چه چیزی را پوشش میدهد | علامت رایج روی کالا | چه چیزی را تضمین نمیکند |
|---|---|---|---|
EN 166 · EN 169 · EN 172 | عینک و شیلد صورت؛ فیلتر جوشکاری و فیلتر خورشیدی | 1 F روی قاب · 5-2,5 روی لنز | جا افتادن روی صورت، بخار نکردن، و دوام پوشش ضدخش |
EN 397 · EN 812 · EN 12492 | کلاه صنعتی، کلاه ضربهگیر (بامپکپ)، کلاه کار در ارتفاع | EN 397 · 440 V a.c. · -30°C | بامپکپ در برابر سقوط جسم از بالا هیچ حفاظتی ندارد |
EN 352-1 · -2 · -3 | گوشی روگوشی، توگوشی، و نصبشونده روی کلاه | SNR 31 dB · H/M/L | کاهش واقعی در میدان؛ عدد SNR در آزمایشگاه بهدست آمده |
EN ISO 21420 · EN 388 · EN 407 · EN 511 · EN ISO 374-1 | دستکش: الزامات عمومی، مکانیکی، حرارت، سرما، مواد شیمیایی | 4X42C · P · Type B | چسبندگی در روغن، حساسیت پوستی، و تحمل شیفت ۱۰ ساعته |
EN ISO 20345 · EN ISO 20347 · EN ISO 20344 | کفش ایمنی با پنجه ۲۰۰ ژول، کفش شغلی بدون پنجه، روشهای آزمون | S3 · SRC یا SR · HRO | هیچ حفاظت الکتریکی؛ برای آن EN 50321-1 سند جداگانهای است |
EN ISO 20471 · EN ISO 11612 · EN ISO 11611 · EN 1149-5 | لباس: دیدپذیری بالا، حرارت و شعله، جوشکاری، خواص الکترواستاتیک | کلاس ۳ · A1 B1 C1 · کلاس ۲ | لباس نسوز عمومی برای جوشکاری کافی نیست؛ EN ISO 11611 را جدا بخواهید |
EN 361 · EN 355 · EN 360 · EN 362 · EN 795 | هارنس، جاذب انرژی، جمعشونده، کارابین، نقطه اتکا | EN 361:2002 روی برچسب دوختهشده | هیچکدام بهتنهایی «سیستم» نیستند؛ ترکیب را EN 363 تعریف میکند |
EN 149 · EN 143 · EN 14387 · EN 136 | نیمماسک فیلتردار، فیلتر ذرات، فیلتر گاز، ماسک تمامصورت | FFP2 NR D · P3 R · A2B2E2K2 | هیچ ماسک فیلتردار در فضای کماکسیژن یا مخزن بسته کار نمیکند |
یک تغییر که هنوز بازار ایران با آن کنار نیامده: در EN ISO 20345:2022 مقاومت لغزش به الزام پایه تبدیل شد و کدهای SRA، SRB و SRC جای خود را به SR دادند. ما در پیشفاکتور هر دو را مینویسیم، چون بیشتر اسناد مناقصه هنوز SRC میخواهند و نبودنش رد فنی میآورد.
ANSI/ISEA سیستم آمریکایی است و مقیاسش با EN یکی نیست: مقاومت برش در ANSI با نُه سطح A1 تا A9 بیان میشود و در EN 388 با شش حرف A تا F. یک دستکش میتواند هر دو علامت را داشته باشد، ولی جدول تبدیل دقیقی بین این دو مقیاس وجود ندارد — هر کس چنین جدولی به شما داد، تقریبی است. برای فروش به دستگاههای دولتی، استاندارد ملی ایران (ISIRI) هم معمولاً جداگانه خواسته میشود.
سه اشتباهی که خریدار ایرانی موقع خواندن علامت استاندارد میکند
این سه مورد را از روی استعلامهای واقعی جمع کردهایم، نه از کتاب. هیچکدام سادهلوحانه نیست؛ هر سه از یک فرض کاملاً معقول ولی غلط میآیند.
CE گواهی آزمون نیست؛ اعلامیهی انطباقِ خودِ تولیدکننده است. تفاوت مهم در دستهبندی خطر است. تجهیزاتی که خطر مرگ یا آسیب برگشتناپذیر را پوشش میدهند — هارنس، فیلتر تنفسی، دستکش شیمیایی، لباس نسوز — دستهی IIIاند و باید کنار CE یک شمارهی چهاررقمی داشته باشند، مثل CE 0123؛ آن عدد شناسهی نهاد ابلاغشدهای است که تولید را زیر نظر دارد. کلاه، عینک و کفش ایمنی دستهی IIاند و روی خودشان عدد ندارند، ولی باید گواهی آزمون نوع پشتشان باشد. پس اگر روی یک هارنس فقط CE بدون عدد دیدید، همانجا سؤال کنید و منتظر جواب بمانید.
ارقام EN 388 سطحاند، نه نمرهی کیفیت. دستکش با سایش سطح ۴ معمولاً ضخیمتر و بیحستر است؛ در مونتاژ ظریف همان دستکش باعث میشود کارگر درش بیاورد و با دست برهنه کار کند — بدترین حالت ممکن. در فیلتر جوشکاری هم شمارهی سایهی بالاتر یعنی تاریکتر، نه ایمنتر: سایهی زیادی تیره جوشکار را وادار میکند سرش را به قوس نزدیک کند. سطح را با کار تطبیق بدهید، نه با شهود «هرچه بالاتر، بهتر».
بخش بزرگی از آنچه خریدار از یک کلاه انتظار دارد، در EN 397 اختیاری است نه الزامی: تحمل -20°C یا -30°C، تحمل +150°C، عایق 440 V a.c.، تغییرشکل جانبی LD و پاشش فلز مذاب MM. کلاهی که فقط «مطابق EN 397» است هیچکدام از اینها را ندارد و کاملاً هم قانونی است. همین ماجرا در EN 388 تکرار میشود: حفاظت ضربه P بند اختیاری است و حرف برش A تا F فقط وقتی گزارش میشود که آزمون TDM انجام شده باشد. بند اختیاری را در شرح فنی جدا و صریح بنویسید.
چهار بازنویسی که بیشترین اثر را در اسناد مناقصه دیدهایم:
- بهجای «کلاه ایمنی استاندارد اروپا» بنویسید: کلاه مطابق
EN 397:2012+A1:2012دارای بندهای اختیاری-30°Cو440 V a.c.، با بند زیرچانهای چهارنقطه. - بهجای «گوشی ایمنی EN 352» بنویسید: گوشی روگوشی مطابق
EN 352-1باSNRحداقل ۲۷ دسیبل، بههمراه گزارش آزمون. - بهجای «دستکش ضدبرش» بنویسید: دستکش مطابق
EN 388:2016+A1:2018با حداقل4X42Cو گزارش آزمون TDM برای حرف برش. - بهجای «کفش ایمنی عایق برق» بنویسید: کفش
S3مطابقEN ISO 20345:2022برای عموم پرسنل، بهعلاوهی کفش عایق مطابقEN 50321-1کلاس ۰ فقط برای گروه برقکار. این دو یک کالا نیستند و قیمتشان هم یکی نیست.
یک قاعدهی ساده که در پیشفاکتورهای خودمان هم رعایتش میکنیم: هر عددی که در بند فنی میآید باید در یک گزارش آزمون قابل ردیابی باشد. اگر تأمینکنندهای — از جمله ما — عددی گفت و برگهاش را نداد، آن عدد وجود ندارد.
پرسشهای متداول
تیم فنی و کنترل کیفیت خودمان، نه یک آژانس محتوا. نویسندهها همانهاییاند که برگهی آزمون بچ را امضا میکنند و با محمولههای برگشتی سروکار دارند.
به همین دلیل جاهایی در متن هست که به ضرر فروش کوتاهمدت ماست — مثل توضیح اینکه چه وقت کلاس پایینتر کفش کافی است و خرید کلاس بالاتر پول اضافه دادن است.
از خرید سازمانی و مناقصه شروع کنید و استانداردهای EN و ANSI را در تب کناری باز بگذارید؛ الگوی نوشتن هر بند در صفحهی اول است و معنی دقیق کدها در صفحهی دوم.
اگر مناقصه چندرشتهای است — مثلاً کفش و دستکش و کلاه با هم — بند هر خانواده را جدا بنویسید. یک بند مشترک با عنوان «تجهیزات ایمنی استاندارد» عملاً هیچ الزامی ایجاد نمیکند و در کمیسیون هم قابل دفاع نیست.
در خرید بخش خصوصی، EN عملاً زبان مشترک بازار است و بیشتر کاتالوگها بر همان مبنا نوشته میشوند. برای دستگاههای دولتی و مناقصات عمومی معمولاً استاندارد ملی ایران (ISIRI) خواسته میشود که در بسیاری موارد تطبیق همان متن بینالمللی است.
توصیهی عملی ما: هر دو را بخواهید. برای تولیدکنندهای که واقعاً آزمون میدهد هزینهی اضافهای ندارد، و روز بازرسی دستتان پر است.
چون قیمت تجهیز ایمنی به تیراژ، مواد اولیه، نرخ ارز روز و سطح کارایی خواستهشده وابسته است؛ عددی که امروز بنویسیم دو ماه بعد گمراهکننده میشود. قیمت را استعلامی میدهیم و در پیشفاکتور رسمی، کلاس استاندارد و کد کالا را کنار عدد مینویسیم تا واقعاً قابل مقایسه باشد.
اگر جایی برای PPE قیمت ثابت سالانه دیدید، معمولاً یعنی مشخصات فنی شناور است و کالای تحویلی با کالای نمونه یکی نخواهد بود.
وقتی نسخهی جدیدی از یک استاندارد منتشر شود، یا وقتی در خط تولید به نتیجهی متفاوتی برسیم. بازنگری اخیر پس از انتشار EN ISO 20345:2022 انجام شد، چون کدهای مقاومت لغزش در آن نسخه تغییر کردند و بند مناقصهها هنوز با نسخهی قبلی نوشته میشود.
اگر در متنی خطای فنی دیدید، به info@mahdimen.com بنویسید. اصلاحش میکنیم؛ برای ما ارزانتر از دفاعکردن از یک اشتباه است.